حسين بن حسن خوارزمي
734
شرح فصوص الحكم
سبحانه كه « وَحاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ . النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ » « 37 » ، صريح در حق آل فرعون است نه در حق او . و فايده ايمان او بر تقدير تعذيب عدم خلود باشد در نار . و تعذيب به مظالم و حقوق عباد از آن قبيل است كه به اسلام مرتفع نمىشود و منافى ايمان نيز نيست . و آن چه شيخ دعوى مىكند از [ 305 - ر ] طهارت او از خبث شرك و فساد عقيده ، محل مبالغه در انكار نيست بتخصيص كه مأمور است به اظهار آن چه در كتاب مسطور است به امر رسول - صلَّى الله عليه و سلَّم - ، و مأمور معذور است چنان كه منكر مغرور نيز معذور است . و آن چه مىگويد كه فرعون را آيتى ساخت حق بر عنايتش ، اشارت است به قول حق - سبحانه و تعالى - كه مىفرمايد : « فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً » « 38 » . و الله اعلم بالسرائر من كل مسلم و كافر . فكان موسى عليه السلام كما قالت امرأة فرعون فيه « إنه * ( قُرَّتُ عَيْنٍ لِي وَلَكَ ) * . . . * ( عَسى أَنْ يَنْفَعَنا » . و كذلك وقع فان الله نفعهما به عليه السّلام و إن كانا ما شعرا بأنه هو النبي الذي يكون على يديه هلاك ملك فرعون و هلاك آله . و لما عصمه الله من فرعون « أَصْبَحَ فُؤادُ أُمِّ مُوسى فارِغاً » من الهم الذي كان قد أصابها . يعنى : موسى - عليه السّلام - چنان كه امرأة فرعون گفته بود كه نور ديدهء من و فرعون باشد ، و شايد كه ما را از او نفع رسد ، واسطهء منفعت هر دو گشت ، اگر چه فرعون و زنش ندانسته كه او رسول است كه هلاك فرعون و آلش بر دست او خواهد بود . و چون خداى تعالى موسى را از فرعون نگاه داشت ، دل مادر موسى از اندوهى كه بودش فارغ گشت . ثم إن الله حرم عليه المراضع حتى أقبل على ثدي أمه فأرضعته ليكمّل الله لها سرورها به . يعنى : از جملهء اختصاصات و نعم و افاضات « 39 » و كرم حق در حق موسى و امّ او آنست كه حق - سبحانه و تعالى - محرم ساخت بر موسى مراضع را تا ميل به غير پستان مادر خويش نكرد تا سرور مادرش به دو كمال يابد .
--> « 37 » س 40 ى 45 - 46 . « 38 » س 10 ى 92 . « 39 » قا : افاضه .